Emeklilikte yaşa takılanlarla (EYT) ilgili düzenlemeleri içeren Toplumsal Sigortalar ve Genel Sıhhat Sigortası Kanunu ile 375 sayılı Kanun Kararında Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Kanundaki düzenleme ile Toplumsal Sigortalar ve Genel Sıhhat Sigortası Kanunu’na süreksiz unsur eklenerek ilgili kanunlara nazaran kanunun yürürlük tarihinden sonra aylık bağlanması talebinde bulunanlardan yaşlılık yahut emekli aylığı bağlanacak olanlar, kelam konusu kararlarda yaş dışındaki başka koşulları taşımaları halinde yaşlılık yahut emekli aylığından yararlanacak.
Bu karar temel alınarak geriye dönük rastgele bir ödeme yapılmayacak ve geriye dönük hak talep edilemeyecek. Birinci sefer yaşlılık yahut emekli aylığı bağlananlardan, yaşlılık yahut emekli aylığı talebi nedeniyle işten ayrılış bildirgesi verilenlerin işten ayrılış tarihini takip eden 30 gün içinde en son çalışılan özel dal iş yerinde toplumsal güvenlik takviye primine tabi çalışmaya başlamaları halinde, çalışılmaya başlandığı tarihten itibaren, toplumsal güvenlik dayanak primi patron payının 5 puanlık kısmına isabet eden fiyat Hazine tarafından karşılanacak.
Habertürk’te Ahmet Kıvanç imzasıyla yayınlanan haberde, EYT ile ilgili merak edilen sorulara ve karşılıklarına yer verildi.
İşte EYT ile ilgili merak edilen sorular ve karşılıkları:
Emekli aylığı dilekçe verilen tarihte mi başlayacak?
Mart ayında emeklilik dilekçesi verenlerin aylığı 1 Nisan’dan geçerli olmak üzere bağlanacak. 5510 Sayılı Toplumsal Sigortalar ve Genel Sıhhat Sigortası Kanunu’nun “Yaşlılık aylığının başlangıcı ve kesilmesi” başlıklı 30. unsuru uyarınca, 4A (SSK) ve 4B (BAĞ-KUR) kapsamındaki sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, emeklilik dilekçesi verdikleri tarihten sonraki ay başından itibaren emekli aylığı bağlanır. 4C (Emekli Sandığı) kapsamındaki bireylere ise yetkili makamdan alınan emekliye sevk onayı üzerine misyonlarıyla ilişiğin kesildiği tarihi takip eden ay başından geçerli olmak üzere aylık bağlanır. Buna nazaran, emeklilik dilekçesinin 1 Mart yahut 31 Mart’ta verilmesinin bir kıymeti yok. Mart ayında dilekçe veren herkesin emekli aylığı 1 Nisan tarihinden başlayarak bağlanacak.
“Emekli olabilir” yazısı zarurî mu?
İşveren, hala bir işte çalışmakta olan bireylerin emeklilik münasebeti ile iş akdini feshederken kıdem tazminatını ödemek zorunda. Patron, personelin sahiden emekliliğe hak kazanıp kazanmadığını anlamak için daha evvel Toplumsal Güvenlik Kurumu’ndan “Emekli olabilir” yazısı getirilmesini istiyordu. SGK, emeklilik müracaatlarındaki yoğunluğu dikkate alarak yazı vermeyeceğini açıkladı. Bunun yerine, e-Devlet’ten “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü”, “Sosyal Güvenlik Kayıt Belgesi” ve “Çalışma Hayatım” hizmetlerinden sorgulama yapılarak emekliliğe hak kazanma şartlarının yerine getirilip getirilmeyeceğinin emekçi ve işverence tespit edilmesini istedi. Sorgulama ekranında “4A tesciline nazaran emeklilik bilgileri” kısmında prim gün sayısı ve sigortalılık mühleti satırlarının karşısında “kalan prim gün 0 gün” ve “Kalan müddet 0 gün” yazması gerekiyor.
Kalan gün ve mühletin sıfır yazması, emeklilik için gerekli prim günü ve sigortalılık müddeti şartlarının yerine getirildiği manasına geliyor.
Aynı işte çalışmaya devam eden EYT’linin işten çıkışı ne vakit yapılmalı?
İşverenler, EYT kapsamındakilerin işten çıkış süreçlerinde olağan emeklilik prosedürlerini izleyecek. İşten çıkarmada 8 numaralı kod kullanılacak. Personelin işten ayrılış bildiriminin 8 koduyla yapılması ve birebir gün personelin tahsis talebinde bulunması halinde sonraki gün tekrar toplumsal güvenlik takviye primine tabi bildirim yapılarak emekçi aralıksız çalıştırılmaya devam edilebilecek. Emekçinin emekli aylığı da talebi takip eden ayın başından başlatılacak.
Buna nazaran, tıpkı işte çalışmaya devam edecek emekçilerin işten çıkış süreçleri ay içinde rastgele bir gün olabileceği üzere, ayın son günü de yapılabilir. Ayın son gününde işten çıkış yapılması halinde personelin tıpkı gün içinde emeklilik müracaatında bulunması, 1 Nisan’dan itibaren de SGDP’ne tabi olarak yine işe giriş süreci yapılması gerekir. Mart ayının 15’inde işten çıkışı yapılan emekçi de tıpkı gün emeklilik başvurusunu yaptıktan sonra sonraki gün SGDP’ne tabi olarak işe giriş süreci yapılabilir. Burada değerli olan, işten çıkışın (8) koduyla bildirilmesidir.
5 puanlık prim indirimi için 30 günlük müddet ne vakit başlayacak?
EYT’lilerin emekli olduktan sonra tıpkı işyerinde 30 gün içinde işe başlaması durumunda, toplumsal güvenlik dayanak priminde 5 puanlık indirim yapılacak. Beş puanlık indirim, personelin brüt fiyatı üzerinden uygulanacak. Minimum fiyatla çalışan emekçi için 500.40 TL, çıkarı tavandan bildirilen personel için de 3.753 TL prim indirimi yapılacak.
Beş puanlık prim indiriminden yararlanabilmek için 30 gün içinde işe başlama şartı, çalışanın işten çıkışının yapıldığı günden başlayacak.
Emekli sandığı ve Bağ-Kur’da 23 Mayıs 2002 öncesi 3 yıl mecburî mu?
8 Eylül 1999 tarihinden evvel rastgele bir statüde sigortalı olarak çalışmaya başlamış olan herkes EYT’li kabul ediliyor. Buna nazaran, 8 Eylül 1999 tarihinden evvel çalışmaya başlayanlardan Emekli Sandığı ve BAĞ-KUR kapsamında olanların 23 Mayıs 2002 tarihindeki prim gün sayısına bakılmayacak. Rastgele bir statüde 8 Eylül 1999 tarihinden evvel sigortalı çalışmaya başlamış olan Emekli Sandığı iştirakçileri ve BAĞ-KUR’lular bayanlarda 7200, erkeklerde 9000 prim gününü tamamlamışlarsa EYT düzenlemesinden yararlanarak emekli olabilecekler.
Örneğin, Temmuz 1999 tarihinde SSK girişi olan bir kişi sonradan memur yahut esnaf olarak çalışmaya başlamışsa, bayanlarda 7200, erkeklerde 9000 günü tamamlamak şartıyla emekli olabilecek.
Kaynak: Dünya
