Pandemi periyodunda yaygınlaşan ve sonrasında hibrit ile özgür çalışma modelleriyle kalıcı hale gelen uzaktan çalışma sistemi, hizmet bölümünde yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi. Bu değişim, kent hayatında “laptop ekonomisi” olarak isimlendirilen yeni bir tansiyonun ortaya çıkmasına neden oldu.
İstanbul’da bilhassa Beşiktaş, Kadıköy ve Şişli üzere ağır ilçelerde bulunan kafeler, sabahın erken saatlerinden itibaren bilgisayarıyla çalışan müşteriler tarafından dolduruluyor. Lakin yükselen kira bedelleri, işçi sarfiyatları ve güç maliyetleri nedeniyle işletmeler, masaların uzun mühlet tıpkı bireyler tarafından kullanılmasına karşı çeşitli tedbirler almaya başladı. Birçok kafe, hafta sonları bilgisayar kullanımını yasaklayan ihtarlar asarken, birtakım işletmeler de oturma müddetlerine hudut getiriyor.
Maliyetler artınca kısıtlamalar başladı
Türkiye Gazetesi’nden Kaan Zenginli’nin haberine nazaran, İstanbul merkezli bir kahve zincirinde bölge müdürü olarak görev yapan Hakan Ateş, işletmeler açısından mevcut tablonun sürdürülebilir olmadığını belirterek şunları söyledi:
“Eskiden bir masaya gün içinde ortalama beş ila altı farklı müşteri otururdu. Bu müşteriler kahvesini içer, tatlısını yer ve bir müddet sonra yerden kalkardı. Şimdiki sistemde ise sabah saat 09.00’da en ucuz filtre kahveyi alıp prize yakın masaya oturan bir yazılımcı yahut öğrenci, akşam saat 17.00’ye kadar o masayı büsbütün kilitliyor.
Bu esnada hem kesintisiz formda elektrik harcıyor hem Wi-Fi ağını meşgul ediyor hem de yere dışarıdan gelip sahiden kahve içip kalkacak olan müşterinin hakkını gasbediyor.
Bizler hayır kurumu işletmiyoruz, her ay yüz binlerce lira kira, stopaj ve işçi maaşı ödüyoruz. İçerisi beşerle dolu görünüyor lakin gün sonunda kasaya giren para yok denecek kadar az kalıyor. Bu yüzden prizleri kapatmak yahut Wi-Fi şifrelerini mühlete bağlamak bizim için bir tercih değil, hayatta kalma mecburiyeti hâline geldi”
Sosyal medya içerikleri esnafı zorluyor
İşletmecilerin şikâyet ettiği tek mevzu uzun saatler boyunca çalışan laptop kullanıcıları değil. Son devirde toplumsal medya için içerik üreten kimi ziyaretçiler de esnafın reaksiyonunu çekiyor. Yere rastgele bir sipariş vermeden gelen, dekoratif alanlarda çok sayıda fotoğraf ve görüntü çekerek kısa müddette ayrılan şahıslar, işletmeciler tarafından toplumsal medya kültürünün olumsuz yansımalarından biri olarak bedellendiriliyor.
Sipariş vermeden masalarda vakit geçiren ve sadece içerik üretimi gayesiyle yerleri kullanan bu ziyaretçi profili, birçok işletme sahibinin yansısına neden oluyor.
Uzaktan çalışanlar kendilerini savunuyor
Öte yandan mesken ile ofis ortasında çalışan ve bütçesini müdafaaya çalışan uzaktan çalışanlar ise kafeleri mecburî bir çalışma alanı olarak görüyor. Yaklaşık üç yıldır bir yazılım şirketinde uzaktan çalışan kıdemli arayüz dizayncısı Burak Tan, hususa ait şu değerlendirmede bulundu:
“Evde tek başıma çalıştığımda kışın doğal gaz, yazın klima ve gün uzunluğu açık kalan bilgisayar ile monitör yüzünden elektrik faturam ikiye katlanıyor. Üstelik tüm gün dört duvar ortasında kalmak insan psikolojisini önemli manada depresif bir noktaya sürüklüyor.
Kafeye gittiğimde hem insan yüzü görüyorum hem de çalışma konsantrasyonum artıyor. Evet, bir kahve alıp uzun müddet oturduğumuz gerçektir fakat biz de her gün dışarıda yer alan ortak çalışma alanlarına binlerce lira üyelik fiyatı verebilecek bir ekonomik güçte değiliz. Yerlerin prizleri bantlaması ya da laptop yasaktır diyerek bizi kapıdan çevirmesi çok kırıcı bir yaklaşım oluyor. Biz de tüketiciyiz ve en nihayetinde o yere bir para bırakıyoruz. Tahlil bizi büsbütün dışlamak değil, tahminen de yalnızca laptoplu müşterilere özel masalar ve alanlar oluşturmak olmalıdır”
Yeni periyodun kuralları devreye giriyor
Artan maliyetler nedeniyle birçok işletme yeni uygulamalara yöneliyor. Birtakım kafelerde internet erişimi müddetle sonlandırılırken, sipariş fişlerinde yer alan Wi-Fi şifreleri sırf 1,5 saat boyunca kullanılabiliyor. Mühlet dolduğunda sistem ilişkiyi otomatik olarak kesiyor.
Bunun yanında çok sayıda işletme, müşterilerin uzun periyodik güç kullanımını engellemek emeliyle prizleri devre dışı bırakıyor. Birtakım noktalarda prizler kapatılırken, kimi işletmelerde ise şarj hizmeti fiyatlı istasyonlar üzerinden sunuluyor.
Özellikle hafta sonu yoğunluğunda masa sirkülasyonunu artırmak isteyen kafeler, belli bir müddetin üzerinde kalan müşterilerden ek sipariş talep ediyor. Kimi işletmelerde her iki saatte bir yeni eser sipariş edilmesi kuralı uygulanıyor.
Kaynak: Dünya
